Halk sağlığı kurumlarının gebelikte Zika virüsü hakkında söyledikleri, testlerin nasıl yapıldığı ve ebeveynler ile bebekleri koruyan seyahat ve korunma adımları.
Zika neden en çok gebelikte önem taşır
Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi'ne göre Zika virüsü başlıca Aedes sivrisinekleriyle, her şeyden önce de gündüzleri ısıran Aedes aegypti ile yayılır. Dünya Sağlık Örgütü, gebelik sırasındaki enfeksiyonun mikrosefali ve birlikte konjenital Zika sendromu denen diğer doğuştan malformasyonlara yol açtığını belirtir. Bunlar arasında uzuv kontraktürleri, yüksek kas tonusu, göz anormallikleri ve işitme kaybı bulunabilir. WHO, gebelikte enfekte olan kadınlardan doğan bebeklerin yüzde 5 ila 15'inin Zika ile ilişkili komplikasyonlar gösterdiğini tahmin eder. Malformasyonlar hem semptomatik hem asemptomatik maternal enfeksiyonu izleyebilir, yani kendini iyi hissetmek zararı dışlamaz. Gebelikte enfeksiyon ayrıca fetal kayıp, ölü doğum ve preterm doğumla ilişkilidir; bu yüzden halk sağlığı kurumları Zika'yı hafif bir döküntü hastalığı değil, ciddi bir doğum öncesi sorun olarak ele alır.
Zika nasıl yayılır ve kim risk altındadır
Zika'yı Aedes sivrisinekleri bulaştırır ve gün ışığında ısırırlar, bu yüzden gündüz korunma önemlidir. Virüs cinsel temasla da yayılır ve Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi, meni yoluyla cinsel bulaşmayı, bir vakada erkeğin belirtileri başladıktan sonra beş ila altı hafta kadar geç bir zamanda bildirmiştir. Anneden çocuğa bulaşma olabilir, büyük olasılıkla plasenta yoluyla ya da doğum sırasında. Pan Amerikan Sağlık Örgütü, enfekte kişilerin yaklaşık dörtte birinde belirtilerin geliştiğini, bunların genellikle hafif olduğunu ve iki ila yedi gün sürdüğünü belirtir. ECDC'ye göre enfeksiyonların yaklaşık yüzde 80'i asemptomatiktir. Bu, birçok gezginin enfekte olduğunu hiç bilmediği anlamına gelir, ancak virüs yine de bir gebeliği etkileyebilir. Dolayısıyla risk, kişinin kendini iyi hissedip hissetmemesine değil, maruziyete ve zamanlamaya bağlıdır.
Belirtiler ve kendi kendine teşhisin sınırları
Belirtiler ortaya çıktığında genellikle hafiftir ve yaklaşık iki ila yedi gün sürer: döküntü, hafif ateş, eklem ve kas ağrısı, konjonktivit, baş ağrısı ve bel ağrısı. NHS yaygın belirtiler arasında yüksek ateşi, ağrılı kırmızı gözleri ve kaşıntılı bir döküntüyü sayar ve çoğu kişide birkaç belirti olduğunu ya da hiç belirti olmadığını belirtir. ECDC'ye göre kuluçka süresi üç ila on iki gün, PAHO'ya göre ise üç ila on dört gündür. Birbiriyle örtüşen ve belirgin olmayan bu belirtiler, Zika'yı nasıl hissettiğinize göre teşhis edemeyeceğiniz anlamına gelir. Dang ve diğer flavivirüsler benzer bir hastalığa yol açar ve antikor testleri aralarında çapraz tepki verebilir, bu nedenle laboratuvar doğrulaması önemlidir. Bilinen bulaşma görülen bir bölgeye seyahatten sonra belirtileri olan herkes tahmin yürütmek yerine tıbbi tavsiye almalıdır.
Test: hangi örnekler ve zamanlama neyi gösterir
WHO'ya göre teşhis, RT-PCR veya IgM antikor testiyle laboratuvar doğrulaması gerektirir. Zamanlama hangi testin yararlı olduğunu değiştirir. ECDC, viral RNA'nın kand ve tükürükte genellikle belirtilerin başlangıcından sonraki ilk üç ila beş gün içinde, bazen yedi ya da sekiz güne kadar saptanabildiğini ve bazı vakalarda idrarda başlangıçtan sonra iki ila üç haftaya kadar saptanabildiğini belirtir. Zika'ya özgü IgM antikorları için serolojik test beşinci günden itibaren yapılabilir. PAHO, PCR'ın ilk üç ila beş gün içinde yararlı olduğunu, serolojinin ise ancak beş günden sonra yapılabileceğini belirtir. Pozitif antikor sonuçları dang gibi çapraz tepki veren flavivirüslerden ayırt edilmelidir. Hamileyseniz ve Zika riski olan bir bölgeye seyahat ettiyseniz, bir ebe veya kadın doğum uzmanı bebeğin büyümesini ve gelişimini kontrol etmek için kan testleri ve ultrason taramaları düzenleyebilir.
Hamilelik ve planlama için seyahat tavsiyeleri
Halk sağlığı kurumları farklı ifadeler kullansa da benzer bir tutum sergiliyor. ECDC, yaygın bulaşma görülen bölgelere seyahat etmeyi planlayan gebe kadınlara ve gebelik planlayan kadınlara zorunlu olmayan seyahatlerini erteleme tavsiyesinde bulunuyor; seyrek bulaşma görülen bölgelere seyahat edeceklerin ise bir hekime ya da seyahat kliniğine danışması gerektiğini belirtiyor. NHS, gebe olan ya da yakın zamanda gebelik planlayan kişilere Zika riski bulunan bir ülkeye seyahatten kaçınmayı değerlendirmelerini öneriyor. PAHO ve WHO genel seyahat kısıtlamaları önermiyor, ancak gebe kadınların devam eden salgınların olduğu bölgelere seyahat etmemesini tavsiye ediyor. Bunlar ihtiyati adımlardır, her seyahatin zarara yol açtığının kanıtı değildir. Seyahat kaçınılmazsa, rehberliğe göre plan yapın ve özellikle gebelik doğrulanmışsa ya da olasıysa yola çıkmadan önce bir klinisyenle konuşun.
Daha güvenli seks, dönen yolcular ve test pencereleri
Cinsel yolla bulaşma, riskli bölgeden dönen biri için yurt dışında sivrisinek ısırığı olmasa bile önem taşıyabileceği anlamına gelir. WHO'ya göre, bulaşma görülen bölgelerden dönen yolcular erkeklerde üç ay, kadınlarda iki ay boyunca daha güvenli seks yapmalı ya da cinsel ilişkiden kaçınmalıdır. NHS de aynı üç aylık ve iki aylık süreleri veriyor ve zaten gebe olan kişilerin ziyaret sırasında ve sonrasında, gebeliğin geri kalanı boyunca prezervatif kullanması gerektiğini söylüyor. Gebelik olasılığı varsa, Zika görülen bir bölgede prezervatif kullanın. WHO, gebe kadınlara daha güvenli seks yapmalarını, buna doğru ve tutarlı prezervatif kullanımı da dahil olmak üzere, ya da gebelik boyunca cinsel ilişkiden kaçınmalarını tavsiye ediyor. Yakın zamanda seyahat sonrası belirtiler ortaya çıkarsa, eşlerden biri gebe ise ya da dönüşten sonraki üç ay içinde eşlerden biri gebe kalırsa acil bir aile hekimi randevusu ya da NHS 111 aranmalıdır.
Korunma, tedavi ve ne zaman yardım aranacağı
Zika için özel bir tedavi ve aşı yoktur. WHO'ya göre bakım, dinlenme, sıvı alımı ve semptomların giderilmesidir. Korunma, ısırıklardan kaçınmaya ve sivrisinek üremesini azaltmaya dayanır. PAHO, kaplardaki durgun suyun boşaltılmasını, cildin örtülmesini, koruyucu kullanılmasını ve gündüz cibinlik kullanılmasını önerir. WHO, bulaşma olan bölgelerdeki hamile kadınlar için ısırık koruması olarak DEET, IR3535 veya ikaridin içeren koruyucuları, ayrıca örtücü giysileri ve cibinlikleri sayar. Fiziksel engeller yalnızca sağlam ve doğru kullanıldığında işe yarar. Zika nadiren Guillain-Barre sendromuna yol açar; uyuşma, karıncalanma veya kas güçsüzlüğü acil bakım gerektirir. Bulaşma olan bölgelerde yaşayan veya semptom geliştiren hamile kadınlar test, danışmanlık ve bakım için tıbbi yardım almalıdır. WHO, bulaşma olan bölgelerde yaşayan veya semptom geliştiren hamile kadınların, ısırıklardan kaçınma ve koruyucu kullanma dahil, test, danışmanlık ve bakım için tıbbi yardım alması gerektiğini belirtir.
Sources
Bu makale genel bilgi niteliğindedir, tıbbi tavsiye değildir. Kendi sağlığınızla ilgili bir doktora veya eczacıya danışın.